Plus Ziekenhuis Netwerk Antwerpen maakt dankzij SDG’s komaf met vooroordelen

Van noodlijdende OCMW-ziekenhuizen tot een straffe zorgverstrekker met een vooruitstrevend duurzaamheidsverhaal: op enkele jaren tijd heeft de Antwerpse ziekenhuisgroep ZNA zich ontpopt tot een voorbeeldspeler rond duurzaam ondernemen. Binnen de zorg én daarbuiten.

Dit artikel maakt onderdeel uit van het magazine:
Susanovamagazine september 2020
Fran Herpelinck | 7 september 2020
Zna Sdg Duurzaamheid
Het duurzaamheidstraject van ZNA begon met een vertaalslag van de SDG’s: “Anders kan je niet uitmaken welke SDG’s voor je organisatie belangrijk zijn en hoe en in welke mate je impact kan hebben.”
© Dirk Kerstens

Sinds de introductie in 2015 hebben in Vlaanderen niet alleen overheden, bedrijven, grote verbruikers en usual suspects hun duurzaamheidsverhaal via de SDG’s van de Verenigde Naties een nieuw elan gegeven. Dat bewijst het voorbeeld van Ziekenhuis Netwerk Antwerpen, kortweg ZNA. Het Antwerpse fusieziekenhuis is met meer dan 2500 bedden de grootste zorgverstrekker van België en behoort qua omvang tot de top tien van zorgbedrijven in Europa. ZNA is een netwerk dat bestaat uit negen ziekenhuizen, twee medische centra en een woonzorgcentrum.

Wie online op zoek gaat naar de duurzaamheidsacties van ZNA, ontdekt een profiel dat er niet op gericht is om makkelijk te scoren. Annelies Casteleyn, sinds acht jaar duurzaamheidsmedewerker bij ZNA, legt het ons uit. “We leggen in onze communicatie de nadruk op onze waarden. Wij staan voor toegankelijke, kwaliteitsvolle zorg en hebben tegelijk aandacht voor al onze stakeholders, van patiënten tot familieleden, verplegend personeel en sociale organisaties. Vanuit die waarden doen we aan duurzaam ondernemen.”

Blik verruimen

Het verhaal van ZNA begint in 2004, wanneer verschillende Antwerpse OCMW-ziekenhuizen het water aan de lippen hebben en samenvloeien. Onder de vlag van Ziekenhuis Netwerk Antwerpen volgt een periode van introspectie. “Er was geen sprake van om in die jaren al expliciet in te zetten op duurzaamheid. Het was toen vooral zaak om ZNA financieel gezond en rendabel te maken. Wat ons over een periode van tien jaar tijd toch aardig gelukt is”, blikt milieucoördinator Tom Havermans terug. In 2015 start ZNA een traject op om in 2019 de kwaliteitsaccreditatie JCI te halen, waarmee een eerste kiem wordt gezaaid voor meer duurzaamheid op de ziekenhuisvloer. “Betere zorgverlening, de veiligheid van gebouwen: die aspecten waren van tel. Maar duurzaamheid was toen nog een synoniem voor milieubeleid: het omgaan met energie, water en afval. Door op een kritische manier aan de slag te gaan met de SDG’s, hebben we die blik kunnen verruimen.”

Aan de slag

Om niet op een vrijblijvende manier met de SDG’s om te springen, voerde ZNA begin vorig jaar een materialiteitsanalyse uit rond zijn eigen duurzaamheid. Daarvoor vroeg het een subsidie aan bij het het Federaal Instituut voor Duurzame Ontwikkeling, wat het mogelijk maakte om de hulp in te roepen van een externe consultant. In zo’n materialiteitsanalyse maakt een organisatie een balans op van de SDG’s en de aspecten waar het een (materiële) impact op kan hebben. “We wilden de SDG’s graag gebruiken om onze werking duurzamer te maken, maar toegegeven: we kenden weinig van deze materie, dat hebben ze ons allemaal moeten uitleggen. Het bewijst dat je geen expert moet zijn om met de SDG’s aan de slag te gaan”, vertelt Havermans.

Casteleyn: “In de eerste plaats hebben we een vertaalslag gemaakt van de SDG’s: de doelstellingen zelf zijn algemeen en enigszins vaag en vragen daarom een herwerking als je er concreet mee aan de slag wilt. Op die manier hebben we – het aantal is geheel toevallig – zeventien duurzaamheidsthema’s uitgestippeld waarin zestien van de zeventien SDG’s aan bod komen. Die oefening was heel belangrijk. Zonder vertaalslag kan je niet uitmaken welke SDG’s voor jouw organisatie belangrijk zijn en hoe en in welke mate je impact kan hebben. Onze basiswaarde, kwalitatieve en veilige zorg, is bijvoorbeeld het eerste duurzaamheidsthema dat wij uitschreven. Door daarop te focussen werken we zowel aan SDG 3, ‘Goede gezondheid en welzijn’, als aan SDG 16, ‘Vrede, veiligheid en sterke publieke diensten’. Via dit handvest voor ons duurzaam ondernemen hebben we in meerdere of mindere mate impact op alle aspecten van duurzaamheid. Enkel SDG 14, die focust op leven in de oceaan, vonden we lastig om te integreren.”

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.