Plus “Tien jaar tijd om milieucrisis te vermijden”

Ondanks enkele kleine succesjes, haalt Europa haar eigen milieudoelstellingen niet. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het Europees Milieuagentschap (EEA). Vooral het verlies aan biodiversiteit en het overmatige gebruik van grondstoffen baren grote zorgen.

4 december 2019
High Water 123222 1920

In haar vijfjaarlijkse rapport fileert het EEA op 500 pagina’s haarfijn hoever Europa staat in de verwezenlijking van haar eigen klimaat- en energiedoelstellingen voor 2020 en 2030, de doelstellingen op langere termijn voor 2050, en haar ambities om over te schakelen op een duurzame, koolstofarme toekomst. Die gaan we niet waarmaken, stelt het rapport, tenzij er dringend actie ondernomen wordt.

“Het milieu in Europa is op een kantelpunt beland”, zegt uitvoerend directeur van het agentschap Hans Bruyninckx. “We hebben nu een beperkt venster van tien jaar om de natuur te beschermen, de impact op de klimaatverandering te verminderen en ons verbruik van natuurlijke rijkdommen radicaal terug te dringen.”

Biodiversiteit

Wat de bescherming en het behoud van de Europese biodiversiteit en natuur betreft, zijn de resultaten nog steeds weinig bemoedigend. Van de dertien beleidsdoelstellingen die voor 2020 op dit vlak zijn vastgesteld, zullen er waarschijnlijk slechts twee worden gehaald: het aanduiden van beschermde mariene gebieden en beschermde gebieden op het land. Belangrijke bedreigingen zijn onder meer vervuiling en versnipperd landgebruik, maar ook activiteiten zoals landbouw, visserij, vervoer, industrie en energieproductie.

Broeikasgassen

Op het vlak van het efficiënt gebruik van hulpbronnen kan Europa een beter rapport voorleggen. Zo daalde de uitstoot van broeikasgassen tussen 1990 en 2017 met 22 procent. Dat is beter dan de vooropgestelde 20 procent tegen 2020, maar wellicht niet genoeg om de nieuwe doelstelling voor 2030 te halen.

Er werden ook successen geboekt door de toename van het aandeel hernieuwbare energiebronnen en het verminderde water- en luchtverontreiniging. De vooruitzichten zijn echter minder positief. Recente trends wijzen op een vertraging van de vooruitgang. Zo is de totale energievraag gestegen, ondanks de toegenomen efficiëntie. Eenzelfde beeld zien we bij het afvalbeheer: we sorteren en recycleren steeds beter, maar de hoeveelheid afval die we produceren wordt niet kleiner. Het huidige tempo van vooruitgang zal volgens het rapport niet volstaan om de klimaat- en energiedoelstellingen voor 2030 en 2050 te halen.

Gezondheidsrisico’s

Ook voor het beschermen van Europeanen tegen milieurisico’s voor gezondheid en welzijn, flikkert het scorebord rood. Een vijfde van de stedelijke bevolking woont in gebieden waar de luchtverontreiniging minstens één van de EU-kwaliteitsnormen overschrijdt. De blootstelling aan fijnstof is in Europa verantwoordelijk voor ongeveer 400.000 vroegtijdige sterfgevallen per jaar. Onze levenskwaliteit wordt verder aangetast door onder meer lawaai, chemische stoffen, maar ook hittegolven en overstromingen.

Ingrijpende maatregelen nodig

Het agentschap ziet evenwel enkele lichtpuntjes, zoals de toenemende aandacht voor het klimaat bij het grote publiek, de opgang van nieuwe technologieën en de aangekondigde Green Deal van de nieuwe Europese Commissie.

Ingrijpende maatregelen zullen echter nodig zijn, stelt Hans Bruyninckx: “Uit ons rapport blijkt dat de geleidelijke ingrepen tot wat vooruitgang hebben geleid, maar dat ze absoluut niet volstaan om onze doelstellingen op lange termijn te halen. Onze toekomstige welvaart en welzijn hangen af van onze capaciteit om de verandering in de hele samenleving mogelijk te maken.”

“We moeten niet alleen meer doen, we moeten het ook anders doen,” aldus Bruyninckx. “De nadruk moet nu komen te liggen op het opschalen, versnellen, stroomlijnen en implementeren van de vele, reeds bestaande, oplossingen en innovaties op zowel technologisch als op sociaal gebied. En tegelijkertijd extra onderzoek en ontwikkeling te stimuleren, en gedragsveranderingen op gang te brengen.”

U vindt het volledige rapport hier.

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.