Buurtbewoners investeren mee in biologische boerderij

In Vlaanderen en Brussel zijn ze al met 43. De community-supported agriculture (CSA)-boerderijen winnen gestaag aan populariteit. Wij spraken met een van de initiatiefnemers van de eerste CSA-boerderij in Vlaanderen, Brecht Goussey van de BoerenCompagnie in Heverlee.

Iris Penninckx | 23 januari 2020
20191018 151559

Steeds meer landbouwbedrijven gooien het over een andere boeg en kiezen bewust voor korteketeninitiatieven en biologische productie. “Door het economisch anders aan te pakken en samen met de lokale gemeenschap een wederzijds engagement aan te gaan, willen we stappen zetten richting een (meer) duurzame landbouw”, stelt boer Brecht. “Daarvoor werken we volgens de principe van community-supported agriculture. Anders gezegd, ‘landbouw gedragen door de gemeenschap’. We zijn er immers van overtuigd dat het mogelijk is om met een kleinschalig landbouwbedrijf op een duurzame manier een eerlijk inkomen te verdienen. Centraal hierbij is dat de lokale gemeenschap en de boer samen de verantwoordelijkheid voor hun voedsel opnemen. Het oogstrisico wordt daarbij gedeeld tussen alle oogsters en de boeren.”

De klanten van de BoerenCompagnie – of ‘deelnemers’ zoals de landbouwers ze noemen – kopen niet alleen producten, ze participeren ook in het bedrijf. “Aan het begin van het seizoen betalen ze een bijdrage waarmee ze alle werkingsmiddelen bekostigen inclusief het loon van de boeren en ons zo een gegarandeerd inkomen verzekeren. In ruil daarvoor mogen ze (zelf) hun deel van de opbrengst oogsten. Wij engageren ons om in alle transparantie en in samenspraak met de deelnemers lokaal, biologisch en fair geproduceerd voedsel op tafel te brengen.”

(Duurzame) landbouw aan de rand van Leuven

De BoerenCompagnie ontstond in 2017 uit drie afzonderlijke bedrijven: ’t Open Veld, Enterra, ’t Lindeveld. “De stad Leuven schreef een concessie uit voor de weilanden, de moestuin, het melkhuisje en de historische stal van de Abdij van ’t Park in Heverlee”, vertelt boer Brecht. “De drie bedrijven besloten op dat moment om de krachten te bundelen en samen een project in te dienen voor een ‘autonoom gemengd biologisch landbouwbedrijf’. En met succes. De stad Leuven keurde het project goed en de BoerenCompagnie was geboren.

“Ook onder de buurtbewoners werd het initiatief warm onthaald. Vandaag tellen we een achterban van niet minder dan 1000 personen. Op onze groentevelden telen we voor 650 deelnemers. Het merendeel zijn gezinnen met kinderen, maar ook jongere koppels en gepensioneerden hebben de weg naar ons gevonden. De meesten wonen binnen een straal van een aantal kilometer rond de boerderij en proberen minstens één keer per week langs te komen om te oogsten. Deelnemers die afhaken doen dat meestal uit tijdsgebrek. De anderen zijn zeer tevreden; dat blijkt uit de evaluatievergaderingen en de dagelijkse contacten op het veld. Voor velen betekent een bezoek aan de boerderij immers veel meer dan snel een paar producten oogsten. Je betaalt in feite voor de beleving en krijgt er gratis groenten bij. (lacht)

Zelf oogsten, wat mag en wat niet?

Boer Brecht legt uit hoe een lidmaatschap bij de BoerenCompagnie praktisch in zijn werk gaat. “We hanteren een algemene vuistregel: je mag oogsten wat je nodig hebt voor vers gebruik. Met andere woorden, neem alleen mee wat je doorheen de week ook daadwerkelijk gebruikt.”

Om alles op het oogstveld in goede banen te leiden, werkt de boerderij met gekleurde vlaggetjes. “Producten die klaar zijn om te oogsten herken je aan de gele vlaggetjes aan de rand van het veld. Als er rode vlaggetjes staan, moeten de producten dringend weg en mag je zoveel mogelijk meenemen, zelfs meer dan voor vers gebruik.” De deelnemers worden tijdens het oogstseizoen ook voortdurend op de hoogte gehouden via mail, een schoolbord op het veld en via sociale media.

En wat met overschotten? “Die worden zeker niet weggegooid”, zegt boer Brecht. “Overschotten zijn er weinig, dat is een voordeel in deze manier van werken. We delen de héle opbrengst. Restproducten krijgen een nieuwe bestemming op onze boerderij, bijvoorbeeld als veevoeder.”

Naar een gemengd bedrijf

De meeste zelf-oogstboerderijen bieden alleen groenten en/of fruit aan. Met die teelten kan je op een relatief kleine oppervlakte snel oogsten en dus opbrengst creëren. Toch koos de BoerenCompagnie ervoor om ook akkerbouwteelten en rundvee aan het gamma toe te voegen.

Brecht: Door akkerbouw en rundvee in onze bedrijfsvoering op te nemen, werd het voor ons wel mogelijk om te streven naar gesloten kringlopen. Concreet betekent dat dat we de mest van onze eigen dieren gebruiken om de gronden vruchtbaar te houden en dat we onze dieren zo veel mogelijk voederen met eigen teelten en restproducten. Afval bestaat immers niet op een gemengd bedrijf, alle overschotten krijgen een nieuwe bestemming op de boerderij.” Vandaag biedt de BoerenCompagnie dus ook zuivel- en vleespakketten aan, evenals aardappelen, bloem en meel, brood en pasta.

Voor meer informatie, surf naar www.boerencompagnie.be

CSA in Vlaanderen

't Open Veld, de eerste CSA-boerderij in Vlaanderen, ontsproot in 2007 in Leuven. Twee jaar later kreeg het bedrijf gezelschap van boerderij Wijveld nabij Gent. Vandaag telt Vlaanderen 42 CSA-boerderijen, waarvan de meesten zich in de provincie Antwerpen bevinden. Ook in het Brusselse Watermaal-Bosvoorde kunnen buurtbewoners bij een CSA-boer terecht.

Elk van de landbouwbedrijven is uniek en u kunt er op verschillende manieren aan deelnemen. Allemaal dragen ze duurzaamheid en samenwerking hoog in het vaandel. Bovendien is elk van de CSA-boerderijen bio of bevinden zich in de omschakeling naar volwaardige biolandbouw.

Sinds 2011 vormen alle CSA-boerderijen in België het CSA-netwerk. Via de website vindt u alle betrokken boerderijen in uw buurt.

Probeer Susanova gratis uit!

Wilt u meer dan alleen nieuws? Al onze plusartikels, reportages en analyses lezen? Kies dan voor een proefabonnement van een maand!