Plus Alpro experimenteert met Vlaamse sojateelt

Alpro verwerkt sinds dit jaar in Vlaanderen geteelde sojabonen in zijn producten. Het bedrijf stapte enkele jaren geleden in een Action Lab met AVEVE en ILVO om het potentieel onder de loep te nemen. De resultaten van de eerste commerciële teelten uit 2017 zijn beloftevol en de interesse bij de lokale landbouwers is overweldigend. Maar er is nog verder onderzoek nodig, onder meer om het eiwitgehalte van de sojabonen te verhogen. 

Bart Vancauwenberghe | 22 maart 2018
Alpro Soha
©Alpro

Duurzaamheid is een cruciale term in het businessmodel van Alpro. Uiteraard heeft het bedrijf commerciële doelstellingen, maar daarnaast wil het ook een positieve impact hebben op de samenleving en onze planeet. Dat doet het in eerste instantie door de CO2-impact zo laag mogelijk te houden.

“Dat principe hanteren we niet alleen in onze eigen productie-units, waar we streven naar een gesloten waterkringloop, maar onder meer ook in ons aankoopbeleid”, zegt duurzaamheidsverantwoordelijke Greet Vanderheyden. “Zo kopen we gecertificeerde grondstoffen aan. De koffie draagt het Rainforest Alliance-certificaat, terwijl we voor onze sojabonen uitsluitend werken met Proterra-gecertificeerde grondstoffen. Die voldoen aan strenge criteria, zoals het niet bijdragen tot ontbossing. Natuurlijk zijn in de eerste plaats ook lokale teelten duurzaam. Daarom stapten we een viertal jaren geleden samen met AVEVE en ILVO (Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek) in het Action Lab voor de ‘introductie en opschaling van de Vlaamse sojateelt met afzet voor humane consumptie op industriële schaal’. Dat kadert binnen het project ‘De voedingsketen verduurzaamt’.”

Wat waren de eerste stappen voor dit Action Lab?

Greet Vanderheyden: “Soja is een subtropisch gewas dat je niet zomaar kan telen in een land met een totaal ander klimaat. Daarom zocht ILVO de eerste jaren vooral naar een manier waarop we dat in Vlaanderen konden aanpakken. Om tot een verzekerde afzet te kunnen komen, is het essentieel dat de teelt gebeurt met de juiste variëteiten en de juiste technieken. De resultaten van dat onderzoek hebben geleid tot een handleiding, waarin ILVO onder meer de goede teelttechnieken, rassenkeuzes en bemestingsstrategieën en de juiste beschermingsmiddelen voor het gewas beschrijft. Deze handige gids is ook voor AVEVE interessant om de landbouwers te begeleiden.”

Hoe groot is de interesse bij de Vlaamse landbouwers?

“Die is echt overweldigend. Sinds het project enkele jaren geleden bekend werd komen bij ons regelmatig telefoontjes binnen van landbouwers die maar al te graag soja voor ons willen telen. Dat is begrijpelijk, want het is een seizoengewas met oogst in de zomer, en dat kan voor hen een interessante aanvulling op de inkomsten betekenen. Zolang de onderzoeksfase nog liep, hebben wij die interesse wat afgehouden. Na de productie van verschillende testbatches in 2015 en 2016 zijn we vorig jaar overgegaan tot de eerste commerciële teelt.”

Waar vond die plaats?

“Dat gebeurde op een areaal van circa 50 hectare, geografisch verspreid over heel Vlaanderen. In principe heeft de sojateelt in onze regio geen geografische beperkingen, omdat de impact op de bodem vrij gering is. ILVO selecteerde een aantal variëteiten die vroeg rijpen en dus geschikt zijn voor een korte zomer. De bonen worden pas geoogst als het gewas helemaal is afgerijpt.”

In hoeverre konden jullie die eerste oogst al gebruiken in de productie?

“Dat was slechts gedeeltelijk mogelijk, omdat het eiwitgehalte van de bonen nog niet aan onze criteria voldoet. Dat gehalte is nodig om de proteïnerijke basis te maken van al onze sojaproducten. Eigenlijk is het perfect normaal dat het noodzakelijke eiwitgehalte nu nog niet wordt gehaald. Dat was destijds ook in Nederland het geval, waar ze vroeger dan bij ons met sojateelt zijn begonnen en dus al wat verder staan. Vorig jaar verwerkten we zelfs 650 ton in Nederland geteelde sojabonen in onze productie. Samen met AVEVE en ILVO hebben we regelmatig contact met onze Nederlandse collega’s van Agrifirm om knowhow en ervaringen uit te wisselen.”

Wat zijn de volgende stappen om Vlaamse sojabonen effectief in jullie productie te verwerken?

“ILVO zal eerst onderzoeken wat er nodig is om het eiwitgehalte te verhogen. Dat kan bijvoorbeeld door een andere rassenkeuze. Daarnaast is er een opschaling vereist: in het ideale geval kunnen we de 50 ha van 2017 dit jaar verdubbelen, maar we moeten samen met AVEVE nog bekijken of dat haalbaar is. Om het voor ons commercieel interessant te maken, moeten we in een regio minstens 3000 ton sojabonen kunnen halen. Maar voor ons is dat lang niet de enige reden waarom dit project essentieel is.”

Waarom is dit Action Lab voor Alpro zo belangrijk?

“Ten eerste past het volledig in onze duurzaamheidsstrategie, waarbij het inkorten van de leveringsketens zorgt voor een lagere voetafdruk. Secundo creëren we hiermee extra opportuniteiten voor de Vlaamse agrarische sector. Ten derde speelt soja een belangrijke rol in het streven naar een duurzame landbouw: het is een vlinderbloemig gewas dat stikstof uit de lucht haalt en dat zelf omzet naar bemesting. Bovendien heeft die bemesting ook positieve gevolgen voor de gewassen die na de soja worden geplant. Ten vierde zijn de in Vlaanderen geteelde gewassen vrij van genetische manipulatie, wat geldt voor alle oogsten die we in Europa aankopen.”

Wat is voor jullie de ultieme ambitie voor de lokale teelt?

“De vestiging in Wevelgem wil dezelfde weg opgaan als onze productie-unit in de Franse Elzas. Daar zorgt het heel warme microklimaat ervoor dat de sojabonen voor deze fabriek integraal komen van teelten uit een straal van 50 km rond de fabriek. Wij kunnen en willen daar in Wevelgem op voortbouwen. Maar we weten wel dat we wegens de nodige hoeveelheid altijd ook met gmo-vrije sojabonen uit Canada zullen blijven werken. Daar halen we momenteel 40 procent van onze soja, om twee redenen. Enerzijds omdat deze oplossing dankzij transport via waterwegen – met een lagere CO2-impact – nog interessanter is dan oogsten uit pakweg Italië en Oostenrijk, die via autowegen worden aangevoerd. En anderzijds omdat de expertise over en het permanente onderzoek naar soja in Canada het interessant maken om met hen te blijven samenwerken. Bovendien zijn ook de Canadese oogsten voor Alpro gegarandeerd vrij van genetische manipulatie.”

Komen er ooit Alpro-producten op de markt die uitsluitend met Vlaamse sojabonen zijn gemaakt?

“In de praktijk is dat uiterst moeilijk, omdat we sojabonen van verschillende origine gezamenlijk in onze basisdrink verwerken. Wel communiceren we via allerlei kanalen onze voorkeur om te werken met lokaal geteelde grondstoffen.”

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.